Κάλυμνος

Χοροί

Ελληνικοί χοροί
Γαϊτανάκι

Γαϊτανάκι

Σύρος, Σύρος Ερμούπολη, Ελλάδα

Αγαθονήσι

Πανελλήνιος αποκριάτικος χορός. Λέγεται και “Γατάνι” ή “Γαϊτανάκι”. Το όνομά του προέρχεται από τη μεσαιωνικής λέξης «γαϊτάνιν», που σημαίνει μεταξωτό κορδόνι, λωρίδα, ταινία (ίσως σχετίζεται με την πόλη Gaeta της Ιταλίας, ιωνική αποικία γνωστή για την παραγωγή κορδέλας). Έχει μουσικό μέτρο 2/4 στα νησιά και 7/8 στη στεριανή χώρα. Το χορευτικό σχήμα είναι αρχικά κυκλικό και εναλλάσσεται σε δύο ομόκεντρους κύκλους που κινούνται αντίρροπα. Η διάταξη των χορευτών αποτελείται από 13 άτομα, ο ένας εκ των οποίων στηρίζει πάντα το στύλο πάνω στο οποίο είναι δεμένες οι κορδέλες . Η λαβή είναι ελεύθερη μεταξύ των χορευτών αλλά όλοι κρατιόνται από μία κορδέλα (γαϊτάνι) η οποία ξεκινάει από την κορυφή του στύλου στο κέντρο του κύκλου. Εν συνεχεία, όταν οι κορδέλες έχουν όλες τυλιχτεί και οι χορευτές χορεύουν όλο και πιο κοντά στο κοντάρι, αντιστρέφεται η φορά του χορού και αφού τα γαϊτάνια ξετυλιχτούν ο χορός τελειώνει. Ο αριθμός των δώδεκα χορευτών λέγεται ότι δηλώνει τους μήνες του χρόνου που εναλλάσσονται ή τις Ώρες, τις μυθικές θεότητες του χρόνου. Ο κυκλικός χορός συμβολίζει τον κύκλο της ζωής, από τη ζωή στον θάνατο, από τη λύπη στη χαρά, από τον χειμώνα στην άνοιξη και το αντίθετο. Παλαιότερα χορευόταν σε όλη τη χώρα αλλά πλέον μόνο σε χορευτικές παραστάσεις και αναβιώσεις αποκριάτικων εθίμων στις πιο πολλές περιοχές, χωρίς συγκεκριμένο αριθμό χορευτών.

Θυμαριώτικος (μορφή Καλύμνου)

Κάλυμνος

Κάλυμνος

Θυμαριώτικος

Αντρικός χορός από την Κάλυμνο. Το όνομά του το οφείλει ή στο θάμνο του θυμαριού ή είναι παράφραση του ονόματος “Χειμαρριώτικο”, η μελωδία του οποίου αποτελεί το αργό πρώτο μέρος της μουσικής του. Έχει μουσικό μέτρο 7/8. Η κατεύθυνση είναι προς τα αριστερά στο πρώτο μέρος της μουσικής και μετά αλλάζει προς τα δεξιά. Η λαβή είναι από τους ώμους. Στην παραλλαγή του με την τσαμπούνα έχει τη μελωδία του Χειμαρριώτικου,  χορεύεται πάλι με τα βήματα Καλαματιανού και τραγουδιέται με ερωτικό δίστιχα.

Ίσσος (τύπος Καλύμνου)

Ίσσος (τύπος Καλύμνου)

Κάλυμνος

Κάλυμνος

Ίσσος

Χορός που συναντάται σε όλα τα Δωδεκάνησα (παραλλαγή Καλύμνου). Το όνομά του προέρχεται από το αργό, στρωτό βήμα του. Έχει μουσικό μέτρο 2/4. Το χορευτικό σχήμα είναι τόξο με κατεύθυνση αντιωρολογιακή. Η διάταξη των χορευτών περιλαμβάνει γυναίκες μεταξύ των αντρών, με πρωτοχορευτή καθώς και τελευταίο του χορού πάντα άντρα. Η λαβή είναι σταυρωτή με το αριστερό χέρι πάνω από το δεξί χέρι του επόμενου χορευτή. Η ιδαιτερότητα του χορού στο νησί είναι ότι το κυρίως βήμα χορεύεται μόνο από τον πρώτο και τον δεύτερο, ενώ ο υπόλοιπος χορός κινείται στο απλό βήμα “στα τρία” και ο μπροστελάτης (πρώτος του χορού) δεν πιάνεται σταυρωτά με τον δεύτερο για να έχει την ευχέρεια να κάνει φιγούρες.

Καρσιλαμάς (Εβραιοπούλα Καλύμνου)

Εβραιοπούλα (μορφή Καλύμνου)

Κάλυμνος

Κάλυμνος

Χορός από τη Μικρά Ασία και την Πόλη όπως χορεύεται στην Κάλυμνο. Λέγεται και “Εβραιοπούλα” από το ομώνυμο τραγούδι. Το όνομά του πιθανόν προέρχεται από την Τούρκικη λέξη karsi=αντίκρυ ή το karsilamak= υποδέχομαι. Έχει μουσικό μέτρο 9/8. Το χορευτικό σχήμα είναι ζευγαρωτό, και χορεύεται από ένα ή περισσότερα ζευγάρια (μόνο από άντρες παλαιότερα) αντικρυστά και ελεύθερα χωρίς συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Μηχανικός

Μηχανικός

Κάλυμνος

Κάλυμνος

Αντρικός χορός από την Κάλυμνο. Το όνομα του αφιερωμένου στους σφουγγαράδες χορού αυτού, οφείλεται στο θεατρικό του μέρος που περιγράφει έναν μηχανικό (δύτη που βουτούσε με σκάφανδρο), ημιπαράλυτο από τη νόσο των δυτών, ο οποίος προσπαθεί αρχικά ανεπιτυχώς να συμμετάσχει σε ένα γλέντι, αλλά στο τέλος του σκοπού πετάει το μπαστούνι και χορεύει σαν υγιής με τους υπόλοιπους χορευτές ξορκίζοντας την αρρώστια και τη μοίρα των σφουγγαράδων. Έχει μουσικό μέτρο 2/4. Η λαβή είναι από τους ώμους, και η φορά είναι αντιωρολογιακή, ενώ ο πρωταγωνιστής προσπαθεί να χορέψει μόνος μπροστά από το χορευτικό τόξο. Τονίζεται ότι ο χορός του “Μηχανικού” τυποποιήθηκε στη δεκαετία του ’70 αλλά ήδη χορευόταν από τα τέλη του 19ου αιώνα και σε άλλα νησιά (πχ Σύμη). Η μουσική του είναι παραλλαγή του πολιτικού συρτού με αργά και πιο γρήγορα μοτίβα και σύγχρονα ενσωματώθηκαν και στίχοι σε αυτόν.